Sameining Lífeyrissjóðs bænda og Frjálsa
Stjórnir Frjálsa lífeyrissjóðsins og Lífeyrissjóðs bænda hafa undirritað samning um sameiningu lífeyrissjóðanna.
Sameiningin verður lögð fram til staðfestingar á ársfundi Lífeyrissjóðs bænda sem haldinn verður 19. júní og er háð samþykki Samkeppniseftirlitsins og staðfestingu fjármála- og efnahagsráðuneytisins á breytingum á samþykktum sjóðanna.
Ábati sjóðfélaga LSB af sameiningu við Frjálsa
- Stærðarhagkvæmni
- Lækkandi kostnaður á hvern sjóðfélaga: með stærri sjóði dreifist kostnaður á fleiri einstaklinga, sem leiðir til lægri rekstrarkostnaðar á hvern sjóðfélaga.
- Betri viðnámsþróttur gegn utanaðkomandi áföllum: stærri sjóður hefur meiri fjárhagslegan sveigjanleika og getur betur brugðist við óvæntum breytingum.
- Öflugri lífeyrissjóður
- Sterkari fjárfestingargeta: sameining sjóðanna getur leitt til betri dreifingar á fjárfestingum og hærri ávöxtunar til lengri tíma.
- Traust og öryggi
- Langtímaöryggi fyrir sjóðfélaga: sameining styrkir stöðu sjóðsins til framtíðar.
- Aukinn sveigjanleiki við útgreiðslur og val á fjárfestingarleiðum fyrir séreign
- Framtíðariðgjöldum sjóðfélaga verður ráðstafað í Frjálsu leiðina svo hluti af skylduiðgjaldi í lífeyrissjóð fer í frjálsa séreign séreign og hluti í samtryggingu. Séreignin er laus til útgreiðslu eftir hentugleika frá 60 ára aldri. Viðmiðunaraldur eftirlauna úr samtryggingu er 70 ára en flýta má töku lífeyris til 60 ára eða fresta til allt að 80 ára.
- Sjóðfélagar geta valið fjárfestingarleið fyrir séreign sína. Frjálsi býður upp á fjórar misáhættumiklar fjárfestingarleiðir fyrir séreign sem sjóðfélagar geta valið um. Flestir velja Ævilínu en þá færist inneign sjálfkrafa á milli fjárfestingarleiða 1-3. Sjóðfélagar geta þó alltaf breytt um fjárfestingarleið.
Tímalína sameiningar
Hvað hefur Frjálsi upp á að bjóða?
Frjálsi er fullgildur lífeyrissjóður stofnaður árið 1978 af Fjárfestingarfélagi Íslands. Sjóðurinn er stærsti séreignarsjóður landsins og meirihluti eigna er séreign sjóðfélaga. Frjálsi tekur einnig við viðbótarsparnaði sem rennur óskipt í séreign sjóðfélaga. Frjálsi hefur ávallt verið opinn öllum sem í hann vilja greiða og án skylduaðildar.
Frjálsi hefur frá upphafi útvistað öllum rekstri og eignastýringu til fjármálafyrirtækis. Arion banki og forverar hafa annast þessa þjónustu frá árinu 2001.
Núverandi rekstrarsamningur við Arion banka tryggir hagkvæmni í rekstri og felur í sér lækkandi kostnað í takt við vöxt sjóðsins. Með þessu móti nýtur Frjálsi sérfræðikunnáttu og stöðugleika í rekstri, samhliða vaxandi ávinningi fyrir sjóðfélaga.
Skyldusparnaðarleiðir Frjálsa
Frjálsi býður upp á tvær skyldusparnaðarleiðir sem sjóðfélagar geta valið um. Frjálsa leiðin býður upp á mestan sveigjanleika þegar kemur að útgreiðslum en Erfanlega leiðin býður upp á mestan erfanleika.
Sjóðfélagar fara í Frjálsu leiðina en þú getur breytt um skyldusparnaðarleið fyrir framtíðariðgjöld hvenær sem er á Mínum síðum Frjálsa.
Frjálsa leiðin
Fyrir þá sem vilja hámarka sveigjanleika.
44%
Frjáls séreign er laus til útborgunar eftir hentugleikum frá 60 ára aldri og erfist að fullu.
56%
Samtrygging tryggir þér ellilífeyri allt frá 60 ára aldri til æviloka, ásamt rétti til örorku-, maka- og barnalífeyris.
Erfanlega leiðin
Fyrir þá sem vilja hámarka erfanleika.
34%
Frjáls séreign er laus til útborgunar eftir hentugleikum frá 60 ára aldri og erfist að fullu.
42%
Bundin séreign er laus til mánaðarlegrar útborgunar allt frá 60 ára aldri til að lágmarki 82 ára aldurs og erfist að fullu.
24%
Samtrygging tryggir þér ellilífeyri allt frá 82 ára aldri til æviloka, ásamt rétti til örorku-, maka- og barnalífeyris.
Mismunandi fjárfestingarleiðir fyrir séreign
Frjálsi býður upp á fjórar misáhættusamar fjárfestingarleiðir fyrir séreign sem sjóðfélagar geta valið um. Flestir sjóðfélagar velja Ævilínu, en þá færist inneignin sjálfkrafa á milli fjárfestingarleiða 1-3.
Framtíðariðgjöldum sjóðfélaga LSB verður ráðstafað í Frjálsu leiðina og sjóðfélagar fara í Ævilínu. Sjóðfélagar geta þó alltaf flutt séreign á milli leiða og breytt í hvaða leið framtíðariðgjöldum er ráðstafað.
Sameining í tveimur skrefum
Sameiningin verður framkvæmd í tveimur skrefum.
Ástæða þess er að nú er unnið að hugmyndum um breytingar á lífeyrissjóðakerfinu. Vinnan er leidd af aðilum vinnumarkaðarins, fulltrúum ASÍ og SA, í samráði við fjármálaráðuneytið. Hugmyndirnar fela í sér að örorkutryggingavernd lífeyrissjóða verði færð í sameiginlegan örorkusjóð. Ef að þeim breytingum verður mun tryggingafræðileg staða lífeyrissjóða batna almennt þar sem að örorkuskuldbinding færist frá þeim en lægra hlutfall eigna sem hlutfall af skuldbindingunni. Staðan batnar mismikið á milli sjóða eftir því hvað örorkuskuldbinding er hátt hlutfall af heildarskuldbindingum. Því telja stjórnir sjóðanna skynsamlegast að halda tryggingadeildum Frjálsa og LSB aðskildum þangað til ákvörðun hefur verið tekin um stofnun örorkusjóðs og möguleg aðlögun réttinda verið framkvæmd.
- Fyrra skref sameiningar:
Í fyrra skrefi sameiningar munu áunnin réttindi sjóðfélaga LSB færast í sérstaka tryggingadeild hjá Frjálsa (Tryggingadeild LSB), en framtíðariðgjöld sjóðfélaga LSB greiðast í Frjálsu leiðina hjá Frjálsa. Tryggingadeildum LSB og Frjálsa verður haldið aðskildum hjá Frjálsa, hvað varðar eignir og skuldbindingar. Einnig verða gerðar tryggingafræðilegar athuganir fyrir hvora deild fyrir sig.
Frjálsi mun taka við iðgjöldum, greiða út lífeyri og sjá um almenna þjónustu til sjóðfélaga frá fyrra skrefi sameiningar. Iðgjöld sem berast LSB fram að fyrra skrefi sameiningar verða færð sem iðgjöld í tryggingadeild LSB. Iðgjöld sem berast eftir fyrra skref sameiningar verður ráðstafað í tryggingadeild og séreignadeild hjá Frjálsu leiðinni í Frjálsa. Iðgjöldum í séreign verður ráðstafað í Ævilínu. Frá og með sameiningardegi geta sjóðfélagar sem færast til Frjálsa frá LSB breytt ráðstöfun framtíðariðgjalda, kjósi þeir svo.
- Seinna skref sameiningar:
Í seinna skrefi sameiningarinnar verða tryggingadeildir LSB og Frjálsa sameinaðar.
Þá færast allar eignir, réttindi og skuldbindingar úr tryggingadeild LSB til tryggingadeildar Frjálsa. Sameiningin í því skrefi mun miðast við næstu áramót eftir stofnun mögulegs örorkusjóðs. Ef fyrir liggur að ekki eigi að stofna örorkusjóð eða ef ekki hefur verið tekin ákvörðun um stofnun hans fyrir 30. júní 2028, mun vinna hefjast við sameiningu tryggingadeildanna svo hægt sé að sameina þær m.v. 31. desember 2028.
Ef ákveðið verður að stofna örorkusjóð verða réttindi sjóðfélaga aðlöguð, ef við á, í hvorri deild fyrir sig fyrir sameiningu tryggingadeildanna.
Tryggingafræðileg staða
Tryggingafræðileg athugun sjóðanna liggur fyrir m.v. 31.12.2025. Réttindi sjóðfélaga verða aðlöguð samkvæmt mati stjórnar hvors lífeyrissjóðs og almennum reglum fyrir fyrra skref sameiningar.
Fyrir seinna skref sameiningar mun tryggingarstærðfræðingur meta lögum samkvæmt hvort þurfi að jafna tryggingarfræðilega stöðu tryggingadeildanna með breytingu á áunnum réttindum.
Jöfn réttindaávinnsla
Fyrir fyrra skref sameiningarinnar mun jöfn réttindaávinnsla sjóðfélaga LSB falla niður og þeir sjóðfélagar sem eiga rétt til hennar fá reiknuð uppbótarréttindi. Nánar um útfærslu á reiknuðum uppbótarréttindum má lesa í tillögum að breytingum á samþykktum sjóðsins hér.
Samanburður samþykkta
Arion appið
Sjóðfélagar Frjálsa geta fylgst með lífeyrismálum sínum í Arion appinu og framkvæmt helstu aðgerðir á einfaldan og fljótlegan hátt. Arion appið er opið öllum og sjóðfélagar þurfa ekki að vera í bankaviðskiptum við Arion til þess að geta nýtt sér einstaka yfirsýn og aðgerðir tengdar lífeyrismálum í appinu.
Frjálsi er einnig hluti af Arion fríðindum, sem þýðir að sjóðfélagar sem eru með viðbótarlífeyrissparnað í Frjálsa og eru einnig viðskiptavinir Arion, geta notið meiri fríðinda en áður hjá bankanum.
Spurt og svarað
Hvert eiga sjóðfélagar og launagreiðendur að sækja þjónustu fram að sameiningu?
Þjónusta við sjóðfélaga og launagreiðendur verður óbreytt fram að sameiningu, þ.e. áfram hjá Lífeyrissjóði bænda. Launagreiðendur verða upplýstir um hvenær hefja eigi greiðslur inn á iðgjaldareikning Frjálsa lífeyrissjóðsins, þegar þar að kemur.
Hvað þarf ég sem sjóðfélagi að gera fyrir sameininguna?
Þú getur kosið um sameininguna og breytingartillögur á samþykktum tengdar henni á ársfundi LSB sem haldinn verður 19. júní 2026.
Hvenær verða sjóðirnir sameinaðir?
Stefnt er að því að sameina sjóðina eins fljótt og mögulegt er. Sameiningin er þó háð því að:
- Sjóðfélagar samþykki breytingar á samþykktum sjóðsins og sameininguna á ársfundi 19. júní.
- Fjármála- og efnahagsráðuneytið staðfesti breytingar á samþykktum sjóðsins.
- Samkeppniseftirlitið heimili sameininguna.
Hvernig breyti ég um fjárfestingarleið?
Eftir sameiningu verður hægt að breyta um fjárfestingarleið í Arion appinu og á Mínum síðum á vef Frjálsa.
Hvers vegna stendur til að sameina sjóðina og hver er ávinningur sjóðfélaga?
Sameiningin er liður í því að styrkja starfsemi sjóðanna og tryggja betri þjónustu og öryggi fyrir sjóðfélaga til framtíðar.
Hver eru áhrif sameiningar á kostnaðarhlutfall LSB?
Samkvæmt ársreikningum sjóðanna er beint kostnaðarhlutfall 0,19% hjá Frjálsa en 0,61% hjá LSB. Kostnaðarhlutfallið mun því koma til með að lækka töluvert hjá sjóðfélögum LSB við sameiningu.
Hvernig verður þjónustan eftir sameininguna?
Sameinaður sjóður mun leggja áherslu á góða þjónustu og ráðgjöf og að sjóðfélagar séu vel upplýstir um réttindi sín og valkosti.
Hægt verður að:
- Fá aðgengi að lífeyrisþjónustu alla virka daga, í gegnum netspjall, síma og tölvupóst.
- Óska eftir fundi með lífeyrisráðgjöfum hvort sem er í gegnum fjarfundi, símtal eða staðfund.
- Nota stafrænar þjónustuleiðir í gegnum Arion appið og Mínar síður Frjálsa.
Sameinaður sjóður verður til húsa í höfuðstöðvum Arion banka, Borgartúni 19.
Hver eru áhrif sameiningar á skiptingu iðgjalds sem ég greiði í lífeyrissjóð?
Iðgjöld sjóðfélaga (15,5%) sem berast í Lífeyrissjóð bænda fara að öllu leyti í svokallaða samtryggingu nema sjóðfélagar hafi sérstaklega óskað eftir að ráðstafa 3,5% iðgjaldi í tilgreinda séreign. Í Frjálsu leiðinni fer 6,75% af launum í frjálsa séreign og 8,75% í samtryggingu. Séreign er erfanleg og henni fylgir aukinn sveigjanleiki þegar kemur að útgreiðslum sparnaðarins.
Mun ég halda áfram að greiða í tilgreinda séreign?
Ef þú hefur gert samning um að ráðstafa hluta iðgjalds í tilgreinda séreign mun sú ráðstöfun falla niður þar sem hjá Frjálsu leiðinni fer 6,75% í frjálsa séreign í stað 3,5% í tilgreinda. Frjálsi séreign fylgir enn meiri sveigjanleiki en tilgreindri séreign þar sem útgreiðslureglur eru rýmri.
Breytast örorku- og makalífeyrisréttindi sjóðfélaga LSB við sameiningu?
Áunnin örorku og makalífeyrisréttindi verða óbreytt.
Sjóðfélagar LSB sem voru orðnir sjóðfélagar fyrir árslok 1983 og skiptu ekki réttindum sem þeir áttu í sjóðnum í árslok 1983 með maka sínum halda rétti til ævilangs makalífeyris. Rétturinn miðast þó einungis við áunnin réttindi í sjóðnum í árslok 1983 án framreiknings.
Hvað ef ég hef verið að greiða í báða sjóði það sem af er árinu?
Sjóðfélagar LSB sem greitt hafa í Frjálsa á árinu 2026 munu greiða framtíðariðgjöld í sömu leið og þeir voru í hjá Frjálsa fyrir fyrra skref sameiningarinnar.
Get ég tekið lán hjá sjóðnum?
Sjóðfélögum Frjálsa stendur til boða að taka verðtryggð og óverðtryggð lán hjá sjóðnum til allt að 40 ára með veði í íbúðarhúsnæði.
Hvernig er kosið í stjórn Frjálsa?
Í Frjálsa geta eingöngu sjóðfélagar boðið sig fram til setu í stjórn. Kosning fer fram rafrænt á viku tímabili fyrir ársfund og er öllum sjóðfélögum heimilt að kjósa.
Atkvæðisréttur í sjóðnum byggist á stöðu séreignar um næstliðin mánaðarmót og hlutfallslegum réttindum í samtryggingu um næstliðin áramót. Þannig endurspeglar atkvæðisréttur stöðu hvers sjóðfélaga innan sjóðsins.