Spurt og svaraðSpurt-og-svaradTrueFalseFalseFalse/forsida/utgreidslur/spurt-og-svarad/ÚtgreiðslurUtgreidslurTrueFalseFalseFalse/default.aspx?PageID=03678dca-088a-410c-aec0-f80ac09875ee
Útgreiðslur

  • 1. Hvaða réttindi ávinn ég mér með því að greiða í samtryggingu?

    Samtrygging er greidd út vegna aldurs, örorku og andláts sjóðfélaga. Í samtryggingu mynda iðgjöld ekki sjálfstæða erfanlega eign heldur veita þau ákveðin réttindi. Iðgjöldin greiðast í sameiginlegan sjóð og sumir fá meira úr honum en þeir hafa lagt til, aðrir minna, svipað og tíðkast með aðrar tryggingar. Samtrygging tryggir elli-, maka-, barna- og örorkulífeyri og eru réttindi til lífeyris óháð kyni, heilsufari, hjúskaparstöðu og fjölskyldustærð. 

    Til samanburðar er séreign að fullu erfanleg. Séreign getur verið frjáls séreign, bundin séreign og tilgreind séreign vegna skyldulífeyrissparnaðar og frjáls séreign vegna viðbótarlífeyrissparnaðar.

  • 2. Ef ég á lífeyrisréttindi í mörgum sjóðum, á ég þá að sækja um í þeim öllum?

    Þú sækir um útgreiðslu elli-, maka-, barna- eða örorkulífeyris í einum lífeyrissjóði, þeim sjóði sem þú greiddir síðast í. Sá sjóður áframsendir umsókn þína til annarra lífeyrissjóða sem þú átt réttindi í, nema þú óskir eftir öðru.

    Þú sækir hins vegar sjálf/ur um útgreiðslu úr öllum þeim séreignarsjóðum sem þú átt séreign í, umsóknir um séreign eru ekki áframsendar á milli sjóða. 

  • 3. Hvernig er útgreiðslu ellilífeyris háttað?
    Upphæð ellilífeyris þ.e. áunnin réttindi sjóðfélaga, ákvarðast af því iðgjaldi sem greitt hefur verið til samtryggingar lífeyrissjóðs vegna hans. Áunnin réttindi fyrir greitt iðgjald ráðast af vali hans á lífeyrissjóði, samtryggingarleið og aldri hans þegar iðgjald er greitt. Ef sjóðfélagi greiðir t.d. til Frjálsa lífeyrissjóðsins frá 25-65 ára aldurs og laun sem greitt er af eru hin sömu allan tímann er miðað við að ellilífeyrir nemi að lágmarki 56% af þeim launum. Ellilífeyrir úr samtryggingarsjóði er greiddur út mánaðarlega, eftir á, til æviloka. Útgreiðslur ellilífeyris úr samtryggingarsjóði Erfanlegu leiðarinnar hefjast við 85 ára aldur, Frjálsu leiðarinnar við 70 ára aldur og Tryggingaleiðarinnar við 67 ára aldur. Athugið að heimilt er að flýta töku ellilífeyris úr öllum samtryggingarleiðum til 60 ára aldurs og að sama skapi má fresta töku ellilífeyris um 5 ár. Gildir þó ekki um samtryggingu Erfanlegu leiðarinnar, í henni er hægt aðeins hægt að flýta um 3 ár þ.e. frá 85 til 82 ára aldurs. Flýting/frestun hefur áhrif til lækkunar/hækkunar á áætluðum ellilífeyrisgreiðslum. Sjá töflu T2 í samþykktum sjóðins.
  • 4. Hvernig er útgreiðslu makalífeyris háttað?
    Hafi sjóðfélagi greitt iðgjald til sjóðsins í a.m.k. 2 ár á maki sjóðfélaga rétt á makalífeyri við andlát sjóðfélaga. Ef sjóðfélagi og maki hans voru með börn á framfæri sínu fyrir andlátið er makalífeyrir greiddur þar til yngsta barnið er orðið 18 ára. Jafnframt er makalífeyrir greiddur ef maki sjóðfélaga er 50% öryrki eða meira og yngri en 70 ára. Makalífeyrir er greiddur út mánaðarlega, eftir á, til eftirlifandi maka látins sjóðfélaga í a.m.k. 2 ár eftir andlát hans. Makalífeyrir er 50% af áunnum lífeyri. Athugið að ýmist er um að ræða áunnin makalífeyrisréttindi eða framreiknuð makalífeyrisréttindi.
  • 5. Hvernig er útgreiðslu barnalífeyris háttað?
    Hafi sjóðfélagi greitt iðgjald til sjóðsins í a.m.k. 24 mánuði á undangengnum 36 mánuðum myndast réttur til barnalífeyris. Barnalífeyrir er greiddur með hverju barni sjóðfélaga undir 18 ára aldri, ef sjóðfélagi er látinn eða örorkulífeyrisþegi. Fósturbörn, stjúpbörn og kjörbörn sjóðfélaga öðlast sama rétt til lífeyris hafi þau verið á framfæri sjóðfélaga við andlát/orkutap. Ef orkutap er minna en 100% skerðist barnalífeyrir í samræmi við örorkuprósentu. Barnalífeyrir er greiddur með barni til 18 ára aldurs. Barnalífeyrir er greiddur til framfæranda barns, mánaðarlega, eftir á.
  • 6. Hvernig er útgreiðslu örorkulífeyris háttað?

    Hafi sjóðfélagi greitt iðgjald til lífeyrissjóðs í a.m.k. 2 ár og orðið fyrir tekjuskerðingu af völdum orkutapsins á hann rétt á örorkulífeyri verði hann fyrir orkutapi sem metið er 50% eða meira af starfsgetu, Örorkulífeyrir greiðist ef óvinnufærni varir í að minnsta kosti 6 mánuði, en ekki er greiddur örorkulífeyrir fyrstu 3 mánuðina sem sjóðfélagi er óvinnufær. Örorkulífeyrir er greiddur út mánaðarlega, eftir á, þar til sjóðfélagi hefur aftur öðlast vinnufærni. Ef orkutap er varanlegt er örorkulífeyrir greiddur fram að töku ellilífeyris. Sjóðfélagi á því rétt á örorkulífeyri til 70 ára aldurs samkvæmt Erfanlegu og Frjálsu leiðinni og til 67 ára aldurs samkvæmt Tryggingaleiðinni. Örorkulífeyrir hefur ekki áhrif til skerðingar á ellilífeyrisréttindum.

  • 7. Hvernig er útgreiðslu bundinnar séreignar háttað?

    Bundin séreign tryggir sjóðfélaga mánaðarlegan ellilífeyri frá 70-85 ára, en þó má flýta töku bundinnar séreignar til 60 ára aldurs frá og með 1. desember 2009. Ef upphæð bundinnar séreignar er undir viðmiðunarfjárhæð getur sjóðfélagi tekið hana út í eingreiðslu hvenær sem er eftir 60 ára aldur. Viðmiðunarfjárhæð eingreiðslu er 1.288.761 kr. fyrir árið 2018. Bundin séreign er greidd út vegna aldurs og andláts sjóðfélaga, en ekki vegna örorku sjóðfélaga. 

  • 8. Hvernig er útgreiðslu frjálsrar séreignar vegna aldurs háttað?

    Þegar sjóðfélagi hefur náð 60 ára aldri er frjáls séreign laus til útgreiðslu. Hægt er að óska eftir mánaðarlegum eða árlegum greiðslum auk eingreiðslu. Með frjálsri séreign tryggirðu sjóðfélagi sér útgreiðslur strax eftir 60 ára aldur eða hærri útgreiðslur á fyrstu árunum eftir starfslok með því að taka hana út samhliða ellilífeyrisgreiðslum úr samtryggingu, allt eftir því hvað hentar þegar þar að kemur.

    Frjáls séreign: allur viðbótarlífeyrissparnaður er frjáls séreign, einnig er hluti skyldulífeyrissparnaðar í Frjálsu og Erfanlegu leiðinni í Frjálsa lífeyrissjóðnum frjáls séreign. 

  • 9. Hvernig er útgreiðslu frjálsrar séreignar vegna örorku háttað?
    Verði sjóðfélagi öryrki á hann rétt á að fá frjálsa séreign/viðbótarlífeyrissparnað greidda út með jöfnum mánaðarlegum eða árlegum greiðslum, en tekið er mið af örorkuprósentu sjóðfélaga. Útborgun getur í fyrsta lagi hafist þegar vottorð um örorku og orkutap liggja fyrir. Ekki er hægt að fá frjálsa séreign/viðbótarlífeyrissparnað útgreidda vegna endurhæfingaröroku. Ef um 100% örorku er að ræða greiðist inneignin út á 7 árum frá því að umsókn er skilað inn. Árleg útborgun lækkar og úttektartími lengist í hlutfalli við lækkun örorkuprósentu, séreign er t.d. greidd út á 14 árum frá því að umsókn er skilað inn, ef um er að ræða 50% örorku. Þegar upphæð er undir viðmiðunarfjárhæð myndast réttur til eingreiðslu og hefur örorkuprósenta þá engin áhrif. Viðmiðunarfjárhæð eingreiðslu er 1.288.761 kr. fyrir árið 2018. Vakin er athygli á því að þegar sjóðfélagi hefur náð 60 ára aldri gilda útgreiðslureglur vegna aldurs sjóðfélaga. Dæmi: Ef sjóðfélagi með 100% örorku væri 55 ára gamall þegar hann hæfi útgreiðslur myndi hann fá 5*1/7 á árunum 55/56/57/58/59, en þegar hann yrði 60 ára gæti hann óskað eftir að taka afganginn þ.e. 2/7 út í eingreiðslu ef hann óskaði eftir því.
  • 10. Hvernig er útgreiðslu séreignar vegna andláts háttað?

    Séreign skiptist milli erfingja eftir reglum erfðalaga, en séreign er hjúskapareign. Við andlát sjóðfélaga er séreign laus til útgreiðslu og greiðast 2/3 af heildareign til maka og 1/3 til barna hins látna. Börnin eiga rétt á útgreiðslu þrátt fyrir að eftirlifandi maki hafi leyfi til setu í óskiptu búi. Hægt er að óska eftir mánaðarlegum eða árlegum greiðslum auk eingreiðslu. Láti sjóðfélagi ekki eftir sig maka eða börn, skal séreignin renna til dánarbús sjóðfélaga, án takmarkana. Erfingjar þurfa að skila inn yfirliti um framvindu skipta, en það fæst hjá sýslumanni.

    Þegar talað er um séreign hér er átt við: frjálsa séreign, bundna séreign og tilgreinda séreign vegna skyldulífeyrissparnaðar og frjálsa séreign vegna viðbótarlífeyrissparnaðar. 

  • 11. Hver er viðmiðunarfjárhæð fyrir eingreiðslu séreignar?
    Viðmiðunarfjárhæð fyrir eingreiðslu séreignar breytist í hlutfalli við vísitölu neysluverðs í janúar ár hvert og er 1.288.761 kr. fyrir árið 2018. Fjárhæðin gildir um frjálsa séreign vegna örorku og bundna séreign vegna aldurs.
  • 12. Ætti að óska eftir útgreiðslu ef ekki þarf að nota séreignina?

    Það er frjálst að taka séreign út um leið og útgreiðslureglur leyfa, en almennt er ekki skattalega hagkvæmt að taka út séreign til þess eins að færa yfir á annað sparnaðarform. Ástæðan er sú að hvorki er greiddur fjármagnstekjuskattur af ávöxtun séreignar né erfðafjárskattur við fráfall. Auk þess er ekki hægt að ganga að séreign vegna fjárhagslegra skuldbindinga líkt og gildir um flestar aðrar eignir. 

    Það er hins vegar skynsamlegt að skoða hvort breyta ætti um fjárfestingarleið, þ.e. flytja séreignina í áhættuminni leið, ef við á. 

Til baka