Útgreiðslur

Að mörgu er að hyggja þegar kemur að útgreiðslu lífeyrissparnaðar. Frjálsi býður sjóðfélögum persónulega útgreiðsluráðgjöf. Við mælum eindregið með að þú bókir fund með ráðgjafa hér fyrir neðan.

Frjálsi stendur einnig reglulega fyrir opnum fræðslufundum um útgreiðslu lífeyrissparnaðar.

Á Mínum síðum Frjálsa getur þú:

  • Skoðað heildarstöðu þína hjá Frjálsa
  • Séð stöðuna á skyldusparnaði þínum hjá öðrum sjóðum
  • Sótt um útgreiðslu lífeyrissparnaðar
  • Breytt fyrri útgreiðsluumsóknum

Opna Mínar síður

Viltu vita meira? 

Hér fyrir neðan getur þú kynnt þér útgreiðslureglur sjóðsins, greiðsluupplýsingar og svör við helstu spurningum sjóðfélaga í tengslum við útgreiðslu lífeyrissparnaðar.

Bóka fund með ráðgjafa

Gott að vita

Þegar kemur að útgreiðslu lífeyrissparnaðar er mikilvægt að átta sig á því að það eru mismunandi tegundir útgreiðslna í boði. Þessum útgreiðslutegundum má skipta upp í lífeyri og séreign. Lífeyrir samanstendur af þeim hluta iðgjaldsins þíns sem fór í tryggingadeild Frjálsa á meðan séreign samanstendur af þeim hluta iðgjaldsins þíns sem fór í séreignardeild Frjálsa. Í Frjálsa rennur meirihluti iðgjalds sjóðfélaga í séreign.

Hér fyrir neðan er hægt að skoða útgreiðslureglur fyrir mismunandi tegundir útgreiðslna.

Greiðsluupplýsingar

  • Lífeyrir er greiddur út mánaðarleg á síðasta virka degi hvers mánaðar
  • Lífeyrisréttindi eru verðtryggð
  • Afgreiðsla lífeyrisumsókna getur tekið 6 til 12 vikur
  • Séreign er greidd út tvisvar í mánuði, annars vegar 15. hvers mánaðar og hinsvegar síðasta virka dag hvers mánaðar
  • Umsóknir um útgreiðslu séreignar þurfa að berast a.m.k. 5 dögum fyrir útgreiðsludag 

Tekjuskattur er greiddur af öllum útgreiðslum enda eru lífeyrisiðgjöld frádráttarbær frá skattskyldum tekjum við innborgun í sjóðinn. Frjálsi sér um að standa skil á staðgreiðslu til ríkisins.
Nánari upplýsingar má finna á vefsíðu RSK.

Mælt er með að leita ráðgjafar hjá Tryggingastofnun vegna mögulegra áhrifa sem útgreiðslur lífeyrissparnaðar geta haft á greiðslur frá TR.
Nánari upplýsingar má finna á vefsíðu TR.

Teiknuð mynd - ský og vindur

Útgreiðslureglur Frjálsa

Ellilífeyrir

Ellilífeyrir eru mánaðarlegar greiðslur sem sjóðfélagar fá frá Frjálsa, eftir að útgreiðslu umsókn hefur verið samþykkt, til æviloka.

  • Hægt er að hefja töku ellilífeyris í fyrsta lagi við 60 ára aldur og síðasta lagi við 85 ára aldur.
  • Í Frjálsa eiga sjóðfélagar réttindi í a.m.k. einni af þrem skyldusparnaðarleiðum sjóðsins, en þær eru allar með mismunandi viðmiðunaraldur. Viðmiðunaraldur er sá aldur sem áunnin réttindi sjóðfélaga á yfirliti miðast við.
  • Ef umsókn um ellilífeyri berst fyrir eða eftir viðmiðunaraldur er annaðhvort um að ræða flýtingu eða frestun á töku ellilífeyris og við það lækka eða hækka greiðslur sjóðfélaga í samræmi við réttindatöflur sjóðsins.
  • Í Tryggingaleiðinni er viðmiðunaraldurinn 67 ára en í Frjálsu leiðinni og Erfanlegu leiðinni er viðmiðunaraldurinn 70 ára.
  • Umsókn um útgreiðslu ellilífeyris er endanleg ráðstöfun sem ekki er hægt að breyta.

Nánari upplýsingar um ellilífeyri Frjálsa má finna í 10. kafla í samþykktum sjóðsins.

Örorkulífeyrir

Örorkulífeyrir eru mánaðarlegar greiðslur sem sjóðfélagar fá frá Frjálsa verði þeir fyrir a.m.k. 50% orkutapi sem leiðir til tekjuskerðingar.

  • Skilyrði fyrir greiðslu örorkulífeyris er að sjóðfélagi hafi greitt til einhvers lífeyrissjóðs í a.m.k. 2 ár.
  • Örorkumat er læknisfræðilegt og þarf sjóðfélagi að skila til sjóðsins læknisvottorði vegna örorku. Trúnaðarlæknar sjóðsins sjá um að úrskurða um örorku sjóðfélaga og sinna endurmati þeirra.
  • Örorkulífeyrir er greiddur þar til sjóðfélagi öðlast starfsorku á ný, þar til örorkumat fer undir 50%,  þar til sjóðfélagi hefur töku ellilífeyris eða nær 70 ára aldri. Örorkulífeyrir greiðist ekki fyrstu þrjá mánuði eftir orkutap og greiðist ekki ef örorka varir skemur en sex mánuði.
  • Fjárhæð örorkulífeyris fer eftir örorkuhlutfalli. Við 100% örorku er fullur örorkulífeyrir greiddur sem nemur 100% af áunnum ellilífeyrisréttindum fram að orkutapi. Hlutfallslegur örorkulífeyrir er greiddur ef örorkuhlutfall er á bilinu 50% - 99%. Samanlagður örorku- og barnalífeyrir getur aldrei orðið hærri en sem nemur tekjuskerðingu vegna örorku.
  • Við mat á tekjumissi er tekið tillit til atvinnutekna, lífeyris- og bótagreiðslna frá almannatryggingum og öðrum lífeyrissjóðum svo og kjarasamningsbundinna tryggingabóta sem sjóðfélaginn nýtur vegna örorkunnar. Við mat á tekjuskerðingu er tekið mið af meðaltali tekna sjóðfélaga síðustu þrjú almanaksár fyrir orkutap verðbætt til úrskurðardags.
  • Viðmiðunartekjurnar taka breytingum í samræmi við breytingar sem verða á launavísitölu. Reynist þriggja ára meðaltal sjóðfélagans óhagstætt vegna t.d. vegna sjúkdóma eða atvinnuleysis er heimilt að leggja til grundvallar meðaltal átta almanaksára fyrir orkutapið og sleppa því almanaksári sem lakast er sem og því almanaksári sem hagstæðast er. Hafi sjóðfélagi greitt iðgjöld í skemmri tíma en átta ár fyrir orkutapið skal reikna út frá viðkomandi árafjölda
  • Hægt er að óska eftir uppsafnaðri eingreiðslu örorkulífeyris allt að 4 ár aftur í tímann, hafi töku lífeyris verið frestað.

Nánari upplýsingar um örorkulífeyri Frjálsa má finna í 11. kafla í samþykktum sjóðsins.

Makalífeyrir 

Makalífeyrir eru mánaðarlegar greiðslur sem makar sjóðfélaga Frjálsa fá við andlát sjóðfélaga í a.m.k. tvö ár frá dánardegi sjóðfélaga.

  • Skilyrði fyrir greiðslu makalífeyris er að sjóðfélagi hafi fyrir andlát greitt til sjóðsins í a.m.k. tvö ár eða öðlast rétt til framreiknings eða fengið greiddan elli- eða örorkulífeyri við andlát.
  • Makalífeyrir er greiddur í a.m.k. tvö ár eða þar til yngsta barn á framfæri sjóðfélaga verður 18 ára eða til 70 ára aldurs ef maki er að lágmarki 50% öryrki eða þar til maki gengur í hjónaband á ný eða stofnar til sambúðar sem jafna má til hjúskapar.
  • Fjárhæð makalífeyris er 50% af áunnum ellilífeyri sjóðfélaga við andlát.
  • Maki er sá sem var í hjúskap með sjóðfélaga við andlát, eða óvígðri sambúð, enda hafi fjárfélagi ekki verið slitið fyrir andlát. Með óvígðri sambúð er átt við sambúð tveggja einstaklinga sem eiga sameiginlegt lögheimili, eru samvistum, eiga barn saman, eiga von á barni saman eða sambúðin hefur varað samfleytt í a.m.k. tvö ár.
  • Hægt er að óska eftir uppsafnaðri eingreiðslu makalífeyris allt að fjögur ár aftur í tímann, hafi töku lífeyris verið frestað.

Nánari upplýsingar um makalífeyri Frjálsa má finna í 12. kafla í samþykktum sjóðsins.

Barnalífeyrir 

Barnalífeyrir eru mánaðarlegar greiðslur sem annaðhvort sjóðfélagar eða framfærendur barna sjóðfélaga fá frá Frjálsa við örorku eða andlát sjóðfélaga.

  • Skilyrði fyrir greiðslu barnalífeyris vegna örorku er að sjóðfélagi verði fyrir a.m.k. 50% orkutapi sem leiðir til tekjuskerðingar, að sjóðfélagi hafi greitt til sjóðsins í a.m.k. tvö ár og að börn sjóðfélaga séu fædd fyrir orkutap.
  • Skilyrði fyrir greiðslu barnalífeyris vegna andláts sjóðfélaga er að sjóðfélagi hafi greitt til sjóðsins í a.m.k. 24 mánuði af síðustu 36 mánuðum eða öðlast rétt til framreiknings eða fengið greiddan elli- eða örorkulífeyri við andlát.
  • Barnalífeyrir er greiddur mánaðarlega með hverju barni sjóðfélaga til 18 ára aldurs hvers barns þar til sjóðfélagi öðlast starfsorku á ný, þar til örorkumat fer undir 50% eða þar til sjóðfélagi hefur töku ellilífeyris eða nær 70 ára aldri.
  • Fjárhæð barnalífeyris vegna andláts sjóðfélaga fer eftir árlegu lágmarksiðgjaldi sjóðfélaga síðustu 2 almanaksár fyrir andlát. Fullur barnalífeyrir er greiddur með hverju barni ef iðgjaldið var a.m.k. 50.000 kr. Hlutfallslegur barnalífeyrir er greiddur ef iðgjaldið var 25.000 – 50.000 kr. Barnalífeyrir fellur niður ef iðgjaldið var lægra en 25.000 kr.
  • Fjárhæð barnalífeyris vegna örorku sjóðfélaga fer eftir örorkuhlutfalli og árlegu lágmarksiðgjaldi. Fullur barnalífeyrir er greiddur með hverju barni ef örorkuhlutfall er 100% og iðgjaldið var a.m.k. 50.000 kr. Hlutfallslegur barnalífeyrir er greiddur ef örorkuhlutfall er 50% - 99% og iðgjaldið var 25.000 – 50.000 kr. Barnalífeyrir fellur niður ef örorkuhlutfall er lægra en 50% og iðgjaldið var lægra en 25.000 kr.
  • Barnalífeyri má greiða beint inn á reikning barns við 16 ára aldur ef samþykki sjóðfélaga eða umsækjanda liggur fyrir.
  • Hægt er að óska eftir uppsafnaðri eingreiðslu barnalífeyris allt að fjögur ár aftur í tímann, hafi töku lífeyris verið frestað.

Nánari upplýsingar um barnalífeyri Frjálsa má finna í 13. kafla í samþykktum sjóðsins.

Frjáls séreign 

Frjálsa séreign má taka út vegna aldurs, örorku eða andláts sjóðfélaga.

  • Þegar sjóðfélagi hefur náð 60 ára aldri er frjáls séreign laus til útgreiðslu, þó ekki fyrr en tveimur árum eftir greiðslu fyrsta iðgjalds. Hægt er að óska eftir mánaðarlegum eða árlegum greiðslum auk eingreiðslu.
  • Verði sjóðfélagi 10% öryrki eða meira á hann rétt á að fá frjálsa séreign greidda út með jöfnum mánaðarlegum eða árlegum greiðslum, þó ekki fyrr en tveimur árum eftir greiðslu fyrsta iðgjalds. Tekið er mið af örorkuprósentu. Við 100% örorku er séreign greidd út á sjö árum en tíminn lengist hlutfallslega við lægra örorkuhlutfall. Við 50% örorku er séreign því greidd út á fjórtán árum. Þegar upphæð er undir viðmiðunarfjárhæð getur sjóðfélagi óskað eftir eingreiðslu óháð örorkuhlutfalli.
  • Séreign erfist að fullu. Hafi hinn látni verið í hjónabandi við andlát öðlast maki og börn rétt til helmings séreignar samkvæmt reglum erfðalaga en helmingur er skilgreindur sem hjúskapareign og rennur eingöngu til maka. Þetta þýðir að til maka greiðast 2/3 af séreign, til barna greiðist 1/3 af séreign en láti sjóðfélagi hvorki eftir sig maka eða börn rennur séreignin til dánarbús sjóðfélaga. Ef maki er látinn erfa börn hins látna sjóðfélaga hlut maka. Ef barn sjóðfélaga er látið, erfa niðjar hins látna barns hlut þess. Hægt er að óska eftir mánaðarlegum eða árlegum greiðslum auk eingreiðslu.

Nánari upplýsingar um Frjálsa séreign má finna í 16. kafla í samþykktum sjóðsins.

Bundin séreign 

Bundna séreign má taka út vegna aldurs eða andláts sjóðfélaga.

  • Mánaðarlegur Útgreiðslureglur bundinnar séreignar vegna aldurs úr bundinni séreign er laus til útgreiðslu eftir að 60 ára aldri er náð. Jafnar mánaðarlegar greiðslur standa til 82/83/84/85 ára aldurs, eftir vali sjóðfélaga, eða skemur ef eingreiðsla er nýtt, sjá neðar. Um leið og sótt er um útgreiðslur úr bundinni séreign skal sækja um ellilífeyri úr samtryggingu og þar með ákveða upphafsútgreiðslutíma (82/83/84/85) og er ekki heimilt að breyta honum síðar. Gildir þó ekki þegar sótt er um eingreiðslu. Útgreiðslur ellilífeyris úr samtryggingu Erfanlegu leiðarinnar geta fyrst hafist þegar útgreiðslum bundinnar séreignar er lokið. Hafi sjóðfélagi ekki sótt um ellilífeyri úr bundinni séreign þegar 85 ára aldri er náð skal sjóðurinn hefja greiðslu ellilífeyris enda hafi hann nauðsynlegar upplýsingar þar að lútandi. Þegar upphæð er undir viðmiðunarfjárhæð getur sjóðfélagi óskað eftir eingreiðslu.
  • Séreign erfist að fullu. Hafi hinn látni verið í hjónabandi við andlát öðlast maki og börn rétt til helmings séreignar samkvæmt reglum erfðalaga en helmingur er skilgreindur sem hjúskapareign og rennur eingöngu til maka. Þetta þýðir að til maka greiðast 2/3 af séreign, til barna greiðist 1/3 af séreign en láti sjóðfélagi hvorki eftir sig maka eða börn rennur séreignin til dánarbús sjóðfélaga. Ef maki er látinn erfa börn hins látna sjóðfélaga hlut maka. Ef barn sjóðfélaga er látið, erfa niðjar hins látna barns hlut þess. Hægt er að óska eftir mánaðarlegum eða árlegum greiðslum auk eingreiðslu.

Nánari upplýsingar um Frjálsa séreign má finna í 16. kafla í samþykktum sjóðsins.

Tilgreind séreign 

Tilgreinda séreign má taka út vegna aldurs, örorku eða andláts sjóðfélaga.

  • Útgreiðslur tilgreindrar séreignar geta fyrst hafist við 62 ára aldur og skulu greiðslurnar dreifast að lágmarki fram að 67 ára aldri.
  • Séreign erfist að fullu. Hafi hinn látni verið í hjónabandi við andlát öðlast maki og börn rétt til helmings séreignar samkvæmt reglum erfðalaga en helmingur er skilgreindur sem hjúskapareign og rennur eingöngu til maka. Þetta þýðir að til maka greiðast 2/3 af séreign, til barna greiðist 1/3 af séreign en láti sjóðfélagi hvorki eftir sig maka eða börn rennur séreignin til dánarbús sjóðfélaga. Ef maki er látinn erfa börn hins látna sjóðfélaga hlut maka. Ef barn sjóðfélaga er látið, erfa niðjar hins látna barns hlut þess. Hægt er að óska eftir mánaðarlegum eða árlegum greiðslum auk eingreiðslu.

Nánari upplýsingar um Tilgreinda séreign má finna í 16. kafla í samþykktum sjóðsins.

Spurt og svarað